fa تصویرگری پیکر انسان در رساله‌های «تشریح» پارسی تا پایان دوره قاجار با تأکید بر رسالهٔ تشریح منصور بن محمد هنرهای تجسمی پژوهشي Research حوالی مطلع نهمین سده قمری، منصور بن محمد رساله تشریح بدن را تألیف کرد و برای نخستین بار در ایران، آن را با تصاویری از پیکر انسان همراه کرد. این پیکرها با پاهای از هم‌گشاده و زانوان خمیده ترسیم می‌شدند؛ فرمی از تصویرگری که &laquo;سنتی&raquo; نامیده می‌شود. در مقابل این جریان، به نظر می‌رسد پس از رسوخ طب اروپایی در ایران، تصویرگری نوین پیکر انسان رواج یافته باشد. تغییرات و نوآوری‌ها در شیوهٔ سنتی تا زمان غالب شدن شیوه نوین تأثیر کیفیت هنر نقاشی هر دوره بر شیوه سنتی، ویژگی‌های شیوهٔ نوین تصویرگری و تأثیرپذیری آن از شیوه سنتی به پژوهشی جامع نیاز دارد. مقاله حاضر به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از نسخه‌های خطی و چاپی رساله‌های تشریح نشان می‌دهد شیوه سنتی تصویرگری در هر دوره، بیشتر متأثر از کیفیت هنر نقاشی و وضعیت علم تشریح در آن دوره بود. علیرغم تغییرات و نوآوری‌ها، ویژگی‌های اصلی شیوه سنتی تا زمان تأسیس دارالفنون تداوم داشت و سپس، شیوه نوین جایگزین آن شد. به دنبال این تغییر طیفی گسترده از تصاویر پیکر انسان در رساله@های تشریح پدیدار شد که هیچ‌کدام از آن‌ها برگرفته از شیوه سنتی نبود، اما خارج از حوزۀ تصویرگری رساله‌ها شواهدی هست که التقاط شیوه سنتی و نوین را می‌نمایاند.<br> &nbsp; Around 800 AH/1499 CE Mansur ibn Muhammad wrote a treatise on anatomy re- nowned as the first Persian illustrated anatomical work with full-page diagrams of the human body which were depicted in squatting position. In contrast with these &quot;tradi- tional&quot; illustrations, it seems that the &quot;modern&quot; depiction of the human body became popular right after the introduction of European medicine to Persia. Accordingly, to shed light on the way Persians passed from the traditional anatomical illustrations to modern ones, investigations are still needed to be done. In addition to explaining the features of these illustrations chronologically, this paper provides information to push forward the understanding of the interaction between advances of medical sciences and anatomi- cal illustrations until the end of Qajar dynasty. As a result, it is evident that anatomical illustrations of Mansur&#39;s treatise established a tradition, which continued for about half a millennium. This long-lasting tradition was due to the continuous reliance of Persian medicine on its Galenic origin, which was dominant from the 3rd century AH. It also indicates that in spite of being familiar with the modern figures of European anatomi- cal books from the 11th century AH, Persians made use of &quot;modern&quot; illustrations of the human body in the second half of the 13th century AH. The earliest images of modern human body appeared after the establishment of Dar al-Funun (c. 1266 AH). Thereaf- ter, &quot;modern&quot; images of human body replaced &quot;traditional&quot; illustrations. Following this change, a wide range of modern images appeared in Persian anatomical print books. تشریح بدن, منصور بن محمد, تصویرگری پیکر انسان, صفویان, قاجار. Anatomy, Mansur's Anatomy, Illustration, Human Body, Safavids, Qajars. 7 28 http://art-studies.ir/browse.php?a_code=A-10-90-33&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Movahed مهدی موحداء 1003194753284600184 1003194753284600184 Yes