fa مطالعۀ ساختاری خطوط نسخ ریحانی (با تمرکز بر کتابت سوره حمد دو خوشنویس ابن بوّاب و یاقوت مستعصمی) هنر اسلامی Art islamic پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Tahoma;"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%">خط نسخ ریحانی به‌عنوان یکی از شاخه‌های مهم خوشنویسی اسلامی، در قرون میانی با تلاش دو خوشنویس برجسته، ابن بوّاب و یاقوت مستعصمی، به اوج شکوفایی رسید. این پژوهش با رویکردی ساختاری به بررسی ویژگی‌های حروف، تناسبات هندسی و ترکیب سطرها در آثار این دو استاد می‌پردازد. هدف اصلی، شناخت وجوه تمایز و تشابه در کتابت سوره‌های قرآنی آنان و تحلیل جایگاه هر یک در تحول خط نسخ ریحانی است. این پژوهش، از نوع کیفی بوده است و با رویکرد توصیفی_تحلیلی انجام ‌شده‌است. اطلاعات نیز به شیوۀ کتابخانه‌ای به‌دست آمده‌است. </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%">بررسی‌ها نشان می‌دهد که ابن بوّاب بیش از هر چیز به نظم هندسی، تناسب در قامت حروف و انسجام ترکیب توجه داشته‌ و با تأکید بر سادگی، خوانایی و وضوح فرم‌ها، بنیان‌های اولیه این خط را تثبیت کرده‌است. در حالی‌که یاقوت مستعصمی</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"> همان ساختار پایه‌ای را با لطافت بیشتر، کشیدگی عمودی و قوس‌های نرم اجرا کرده‌ و با دقت در قوس‌ها، کشیده‌ها و ترکیب‌بندی سطرها، به خط نسخ ریحانی بُعدی هنری‌تر و پویاتر بخشیده‌است. مقایسۀ ساختاری آثار این دو خوشنویس نشان می‌دهد که هر یک نقشی اساسی در تکامل این خط ایفا کرده‌اند؛ ابن بوّاب به‌عنوان بنیان‌گذار اصول و یاقوت به‌عنوان کمال بخش آن. مطالعۀ حاضر بازتابی از پیوند میان سنت و نوآوری در خوشنویسی اسلامی را آشکار می‌سازد.</span></span></span></span></span></span></span><br> <br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><span style="font-size:13.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">As one of the important branches of Islamic calligraphy, the Naskh Rayhani script reached its peak in the Middle Ages with the efforts of two prominent calligraphers, Ibn Bawab and Yaqut Musta&#39;semi. This research, with a structural approach, examines the characteristics of letters, geometric proportions, and line combinations in the works of these two masters. The main goal is to identify the differences and similarities in their writing of Quranic surahs and analyze the place of each in the development of the Naskh Rayhani script. Studies show that Ibn Bawab, by emphasizing simplicity, legibility, and clarity of forms, has established the initial foundations of this script; while Yaqut Musta&#39;semi, by being careful in the curves, lines, and line combinations, has given the Naskh Rayhani script a more artistic and dynamic dimension. A structural comparison of the works of these two calligraphers shows that each has played a fundamental role in the evolution of this script; Ibn Bawab as the founder of Usul and Yaqut as its perfector. Finally, the present study reveals a reflection of the link between tradition and innovation in Islamic calligraphy. </span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</div> خوشنویسی, نسخ, ریحان, سوره حمد, ابن بواب, یاقوت مستعصمی. Calligraphy,Naskh, Reyhan, Sure al-fatiha, Ibn al-Bawwab, Yaghot al-Mosta'simi 29 42 http://art-studies.ir/browse.php?a_code=A-10-249-1&slc_lang=fa&sid=1 Nazanin Sherafat نازنین شرافت naznainsh6416@yahoo.com 1003194753284600701 1003194753284600701 Yes Isfahan University of Arts دانشگاه هنر اصفهان Mohammad Reza Shirvani محمدرضا شیروانی mr.shirvani@aui.ir 1003194753284600702 1003194753284600702 No Isfahan University of Arts دانشگاه هنر اصفهان Marziye Piravi Vanak مرضیه پیراوی ونک m.piravi@aui.ac.ir 1003194753284600703 1003194753284600703 No Isfahan University of Arts دانشگاه هنر اصفهان