2

fa خوانش آیکونولوژیک تابلوی خانوادۀ فلسطینی اثر سلیمان منصور An Iconographical Study of The Palestinian Family painting by Sliman Mansour هنر اسلامی Art islamic پژوهشي Research هنر همواره وسیله‌ای قدرت‌مند برای بیان اعتقادات دینی، سیاسی و فرهنگی بوده‌است. در این راستا، سلیمان منصور، هنرمند فلسطینی، در آثار خود ترکیب عناصر دینی و فرهنگی را برای انعکاس مفهوم هویت به نمایش گذاشته و بیشترین بهره را از نمادهای مقاومت فلسطین برده‌است. او در اثر خود با نام «خانوادۀ فلسطینی» که در سال 2016 م. خلق شد، عیسی(ع) و مریم(س) را در ترکیبی با عناصر کاملاً فلسطینی ترسیم کرده‌است. مسئلۀ نوشتار حاضر کشف چگونگی ظهور لایه‌های معنایی سه‌گانه در نقاشی «خانوادۀ فلسطینی» و رمزگشایی ابعاد فرهنگی و اجتماعی آن با تکیه بر نظریات اروین پانوفسکی است. این مقاله همچنین در پی پاسخ به این سؤالات است که اثر «خانوادۀ فلسطینی» در لایه‌های سه‌گانۀ معنایی از منظر اروین پانوفسکی چگونه می‌تواند قابل رمزگشایی و تفسیر باشد؟ و آیکونولوژی چگونه می‌تواند انعکاس اوضاع اجتماعی محل زندگی سلیمان منصور بر اثر «خانوادۀ فلسطینی» را کشف کند؟ فرضیۀ این پژوهش از این قرار است که تکرار خلق آثاری از زندگی مردم فلسطین با صبغۀ مسیحی توسط سلیمان منصور، نتیجۀ گرایش او به دین مسیحیت و قرارگرفتن او در فضای مبارزاتی فلسطین بوده‌است. بنابراین آثار او موجب تطبیق داستان‌های زندگی عیسی(ع) بر خانواده‌های فلسطینی شده‌است. مقالۀ پیش‌رو که از منظر هدف، پژوهشی بنیادین به‌شمار می‌آید، بر مبنای روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و اینترنتی به نگارش درآمده‌است. این مقاله ابتدا به شناخت تاریخچه، بنیان‌ها و مراحل نظریۀ آیکونولوژی اروین پانوفسکی پرداخته و در گام بعدی، پس از معرفی سلیمان منصور و دیدگاه‌های علمی و نظری او، مراحل سه‌گانۀ نظریۀ آیکونولوژی را بر تابلوی «خانوادۀ فلسطینی» اعمال کرده‌است. یافته‌های این پژوهش بدین قرار است که آشنایی سلیمان منصور با آموزه‌های مسیحی از جمله ظهور منجی، همکاری او با جمعی از هنرمندان فلسطینی و هم‌چنین درک مبارزات مردمی و وقایعی چون انتفاضه، او را به سمتی سوق داده تا از هنر خود در راه مقاومت استفاده کند.   Art has long served as a powerful tool for expressing religious, political, and cultural beliefs. In this context, Palestinian artist Sliman Mansour skillfully integrates religious and cultural elements in his work to reflect the concept of identity, making extensive use of symbols of Palestinian resistance. In his 2016 painting “Palestinian Family”, Sliman Mansour portrays Jesus and Mary intertwined with distinctly Palestinian elements. This article explores the emergence of three layers of meaning in the painting “Palestinian Family” and decodes its cultural and social dimensions based on Erwin Panofsky’s theories. Additionally, the article addresses how the three levels of meaning in “Palestinian Family” can be decoded and interpreted through Panofsky's perspective, and how iconology reveals the reflection of the social conditions surrounding Sliman Mansour in the artwork. The hypothesis suggests that Sliman Mansour’s repeated creation of works depicting Palestinian life with Christian themes results from his inclination toward Christianity and his immersion in the Palestinian struggle. Consequently, his art aligns the life stories of Jesus with Palestinian families. This research, which is foundational in nature, adopts a descriptive-analytical approach and draws from library and online sources. It first explores the background, principles, and stages of Panofsky’s iconology theory, then introduces Sliman Mansour and his intellectual perspectives, before applying the three stages of iconology to “Palestinian Family”. The findings indicate that Sliman Mansour’s familiarity with Christian teachings, including the arrival of the savior, his collaboration with fellow Palestinian artists, and his understanding of popular struggles such as the Intifada, all influenced his use of art as a tool of resistance. آیکونولوژی, اروین پانوفسکی, سلیمان منصور, هنر فلسطین. Iconology, Erwin Panofsky, Sliman Mansour, Palestinian Art. 95 122 http://art-studies.ir/browse.php?a_code=A-10-167-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Boudaghi زهرا بوداغی zboudaghi@ut.ac.ir 1003194753284600533 1003194753284600533 Yes - -