2

fa واکاوی تاثیرات هنر اروپا در نقاشی لاکی ایران، از میانۀ دورۀ صفوی تا پایان دورۀ قاجار An analysis of the influence of European art on Iranian lacquer paintings, from the middle of the Safavid period to the end of the Qajar period هنر اسلامی Art islamic پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">نقاشی لاکی، یکی از مهمترین جلوه‌های نگارگری ایران است که از قرن نهم ه.ق، در تمدن اسلامی ابداع شد. مهمترین بازۀ زمانی خلق این آثار، از میانۀ دورۀ صفوی تا پایان دورۀ قاجار، مصادف با تمایل یافتن نقاشان ایرانی به هنر اروپاست. لذا هدف پژوهش حاضر، واکاوی روند اثرپذیری هنر لاکی ایران از اروپا در بازۀ زمانی یاد شده‌است. این پژوهش که از نظر هدف، بنیادین و از حیث ماهیت، کیفی است، با روش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر رویکردی تاریخی انجام شده‌است. مساله این پژوهش آن است که هنر لاکی ایران چگونه از نقاشی اروپا تاثیر پذیرفته و روند آن به چه نحو بوده‌است؟ براساس یافته‌های پژوهش، اثرگذاری نقاشی اروپا بر نقاشی لاکی در سه نوع «تکنیکی»، «نقشی» و «موضوعی» روی داده‌است. در گام نخست، از اواخر دورۀ صفوی، هنرمندان ایرانی در مواردی چون رعایت پرسپکتیو، حجم‌نمایی و جامه‌پردازی، به اقتباس از نقاشی اروپایی پرداختند. سپس از دورۀ زندیه، نقوش اروپایی جایگزین نقوش ایرانی شد، که در نمونه‌هایی هم‌چون گُل‌وبُته، منظره‌پردازی و زرنشان‌سازی نمود یافت. در واپسین تاثیرات، موضوعات و مضامین مختص هنر اروپا به هنر لاکی راه یافت و مواردی چون یونیفورم نظامی، تصاویر آیینیِ مسیحیت، بازترسیم تابلوهای نقاشی اروپایی و تمثال حاکمان اروپایی پدیدار شد.</div> <div style="text-align: justify;">Lacquer painting is one of the most important disciplines of Iranian painting, which emerged in the fourteenth and fifteenth centuries, parallel to the Timurid dynasty. The most important era for the lacquer movement in Iran was from the middle of the Safavid period to the end of the Qajar period: Since the decline in illuminated manuscripts popularized lacquer paintings as the major medium for painting. This period coincides with the beginning of the foreignization of art and Iranian painters’ tendency to lean towards European art. This led to the lacquer motifs themselves undergoing drastic changes. This paper aims to analyze the dimensions, manner, and process in which lacquer art was influenced by European art during this time period. This research, which is fundamental in terms of purpose and quantitative in nature, has been conducted with a descriptive-analytical method based on a historical approach. The main goal of the paper is to establish how and to what extent the Iranian lacquer painting was influenced by European art, and exactly how the process took place. The research found that the influence of European paintings on Iranian lacquer paintings occurred on three different levels: technical, motific, and thematic. At first, Iranian artists adapted the perspective, volume, and fashion of the European paintings at the end of the Safavid era. Then, during the Zand dynasty, European motifs began replacing Iranian motifs, which manifested in examples such as flora and fauna as well as gilding. Lastly, the most profound effects of this phenomenon were the appearance of European subjects and themes, which found their way into Lacquer art through means such as western military uniforms, Christian imagery, redrawing European paintings, and even painting the likeness of European rulers. Thus, it can be said that the Iranian lacquer art produced from the Safavid period to the end of the Qajar period was deeply influenced by European art, a process that started with partial adaptations and led to a complete westernization of lacquer art. </div> نقاشی لاکی, نگارگری, هنر اروپا, فرنگی‌سازی. Lacquer painting, miniature painting, European art, foreignization, westernization. 7 26 http://art-studies.ir/browse.php?a_code=A-10-147-1&slc_lang=fa&sid=1 Taha Sanizadeh طاها صنیع‌زاده taha.sanizadeh@ut.ac.ir 1003194753284600496 1003194753284600496 No University of Tehran دانشگاه تهران Ali Khaksar علی خاکسار alikhaksar@ut.ac.ir 1003194753284600497 1003194753284600497 Yes University of Tehran دانشگاه تهران